Mapa strony

Aktualności

Wiosna budzi się na Ponidziu

Po łagodnej zimie cała przyroda na Ponidziu budzi się do życia. W miejscowości Skowronno Dolne, gdzie był realizowany Projekt LIFE zakwitł charakterystyczny dla muraw kserotermicznych miłek wiosenny.

Miłek wiosenny (łac. Adonis vernalis) to bylina należąca do rodziny jaskrowatych, kwitnie od kwietnia do maja i głównie występuje na murawach kserotermicznych, wrzosowiskach oraz w borach sosnowych. Rośnie wyłącznie na podłożu wapiennym lub gipsowym. Cała roślina jest trująca.

LIFE+ na „Nocy Biologów”

W dniu 10 stycznia 2020r. uczestniczyliśmy w Nocy Biologów organizowanej przez Instytut Biologii Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. Hasłem tegorocznej edycji były 'Globalne zmiany klimatyczne'.

Jak co roku atrakcji nie brakowało, pod opieką naukowców można było wykonać doświadczenia, eksperymenty, przeprowadzić obserwacje mikroskopowe, zadać pytania czy też wziąć udział w dyskusji w wykładach, a także zobaczyć m.in. „żywe kosiarki”, czy gatunki inwazyjne takie, jak: żółw czerwonolicy, bądź sumik karłowaty.

W Nocy Biologów wzięli także udział pracownicy Zespołu Świętokrzyskich i Nadnidziańskich Parków Krajobrazowych, którzy przygotowali warsztaty dla dzieci, młodzieży oraz dorosłych, dotyczące gatunków podlegających zarówno ochronie prawnej, jak również zagrażających naszej rodzimej faunie i florze. Wydarzeniu towarzyszyły quizy, zagadki oraz prezentacja gatunków inwazyjnych, w tym żółwia czerwonolicego, raka pręgowatego oraz sumika karłowatego.

Pasjonaci przyrody mieli okazję podziwiać owce z hodowli prowadzonej na Ponidziu w ramach projektu Life+ pn. „Ochrona cennych siedlisk przyrodniczych na Ponidziu” realizowanego przez ZŚiNPK, zakończonego w grudniu 2018 roku. Podczas Nocy Biologów zaprezentowano także nowy projekt LIFE17 NAT/PL/000018 pn. „Renaturyzacja śródlądowej delty rzeki Nidy”.

Firma Natur-Vit we współpracy z pracownikiem naszej jednostki dr Wojciechem Szymańskim przedstawili dobroczynne działanie ziół oraz owoców. W ramach Nocy Biologów odbyło się także spotkanie „Oko w oko z drapieżnym ptakiem” z sokolnikami oraz ich podopiecznymi z Grupy Sokolników Konnych „Rabiec”.

Dziękujemy za tak liczne przybycie! Do zobaczenia za rok!

Koniec sezonu wypasowego!

Sezon wypasowy na powierzchniach projektowych dobiegł końca. Pogoda sprzyjała co pozwoliło owieczkom przebywać dłużej na murawach niż zazwyczaj.

Wypasy na murawach stały się już lokalną atrakcją turystyczną. Czarnogłówki i owce olkuskie, które pracowały jako naturalne kosiarki na ponidziańskich murawach, wróciły w połowie października na zimę do owczarni. Wypas, który rozpoczął się w maju oficjalnie został zakończony.

Obecnie w stadach trwają wykoty, czekamy na narodziny jagniąt, które wiosną ponownie wyruszą na ponidziańskie murawy kserotermiczne.

„Botanika bez granic”

W dniu 5 lipca 2019 na obszarze Szanieckiego Parku Krajobrazowego odbyła się sesja terenowa 58. Zjazdu Polskiego Towarzystwa Botanicznego pod hasłem „Botanika bez granic”.

W sesji, której głównym organizatorem był Oddział Krakowski PTB uczestniczyli także pracownicy ZŚiNPK: dr Anna Chwalik – Borowiec oraz konsultant naukowy projektów LIFE dr Wojciech Szymański.

Ponad 50 botaników z całej Polski oraz z zagranicy miało okazję odwiedzić Ostoję Stawiany, gdzie realizowany był projekt LIFE+. Podczas sesji uczestnicy dowiedzieli się o korzyściach ekologicznych, ekonomicznych i społecznych płynących z wolnego wypasu owiec. Omówiono przykłady wykorzystania zwierząt do czynnej ochrony przyrody oraz znaczenie ochrony muraw kserotermicznych Ponidzia w utrzymaniu i zwiększaniu bioróżnorodności.

 

 

„Odnowione” pastwisko w Woli Chroberskiej.

Zakończyliśmy prace nad wygrodzeniem powierzchni wypasowej w Woli Chroberskiej. Użyliśmy w tym celu siatki leśnej, która w doskonały sposób zabezpieczy owce przed wydostaniem się poza wskazany obszar ale również usprawni prace związane z opieką nad stadem. Aby niedopuścić do przepasania/niedojedzenia poszczególnych części murawy, wnętrze wygradzane będzie zgodnie z zapotrzebowaniem, siatkami pastucha elektrycznego.

Niezwłocznie po zakończeniu prac, na pastwisko przewiezione zostały owieczki, które od razu zajęły się koszeniem.

 

NFOŚiGW skontrolował projekt „Ochrona cennych siedlisk przyrodniczych na Ponidziu”

Projekt „Ochrona cennych siedlisk przyrodniczych na Ponidziu” realizowany jest przez Zespół Świętokrzyskich i Nadnidziańskich Parków Krajobrazowych. Całkowity koszt projektu to ponad 4,6 mln zł, a dofinansowanie z NFOŚiGW to nieco ponad 2 mln zł.

Projekt rozpoczął się w 1 czerwca 2014 r., a zakończył 1 grudnia 2018 r. Wsparcie z funduszy europejskich pozwoliło chronić cenne siedliska przyrodnicze na Ponidziu.

Jego głównym celem była poprawa stanu i zachowanie ekosystemów siedlisk przyrodniczych takich jak półnaturalne łąki z ciepłolubnymi roślinami – tzw. murawy kserotermiczne, gdzie rosną dziewięćsił popłocholistny i sierpik różnolistny – charakterystyczne rośliny z naszego Regionu. Projekt ma na celu ochronę populacji tych dwóch gatunków roślin. To właśnie ich łąkowe siedliska w ostatnich latach zanikają, zarastają krzewami oraz drzewami. Owce, które wypasane się na łąkach stają się „naturalnymi kosiarkami”, zjadają wysokie trawy i odsłaniają glebę, a przede wszystkim pozwalają wzrastać roślinności kserotermicznej.

W dniach 26 – 29 marca 2019 r. odbyła się kontrola trwałości Projektu.

Zakres kontroli obejmował sprawdzenie:

  • osiągnięć i zachowania efektu rzeczowego oraz ekologicznego zgodnie z zapisami umowy
    o dofinansowanie,
  • dokumentacji potwierdzającej osiągnięcie i zachowanie celu przedsięwzięcia,
  • czy nie wystąpiły zmiany własnościowe oraz czy projekt jest wykorzystywany zgodnie z przeznaczeniem,
  • kwalifikacji wydatków i poprawności sporządzania dokumentów rozliczeniowych oraz ich zgodności z oryginalną dokumentacją projektu,
  • prowadzenia archiwizacji dokumentacji projektu w aspektach zgodności z zapisami umowy
    o dofinansowanie,
  • działań promocyjnych i informacyjnych projektu.

Podczas trzydniowej kontroli przedstawiciel NFOŚiGW zapoznał się z przebiegiem realizacji przedsięwzięcia oraz z dokumentami Projektu, w tym: wnioskami o wypłatę środków z NFOŚiGW, sprawozdaniem ze stanu realizacji Projektu LIFE + „Ochrona cennych siedlisk przyrodniczych na Ponidziu” za okres 01.08.2018 – 30.11.2018 r., stanem zaawansowania realizacji całości Projektu LIFE oraz zestawieniem finansowym przedsięwzięcia.

W dniu 28 marca 2019 r. przedstawiciel NFOŚiGW w obecności przedstawicieli Zespołu Świętokrzyskich i Nadnidziańskich Parków Krajobrazowych skontrolował infrastrukturę turystyczną oraz szeroko rozumiane utrzymanie trwałości efektów Projektu.

Przedstawiciel NFOŚiGW odwiedził gospodarstwo rolne w miejscowości Skowronno Dolne, gdzie hodowane są owce i wypasane na powierzchniach murawy kserotemicznej.

 

 

Kontrola przebiegła pozytywnie, nie stwierdzono nieprawidłowości oraz nie przedstawiono żadnych zastrzeżeń odnośnie realizacji Projektu.

Owce na wypasie

Owce wypasane na ponidziańskich łąkach, pozwalają chronić cenne siedliska przyrodnicze rzadko występujących roślin. Wypas prowadzony jest w ramach trwałości unijnego projektu „Ochrona cennych siedlisk przyrodniczych na Ponidziu” LIFE13 NAT/PL/000038.

W 2016 roku zakupiono 200 sztuk owiec rasy czarnogłówka, które rozdysponowano na sześciu hodowców zainteresowanych uczestnictwem w projekcie. W przeciągu kilku lat ilość owiec podwoiła się! Obecnie na powierzchniach objętych ochroną wypasa się 466 sztuk! Zwiększenie stada pociąga za sobą również poszerzanie powierzchni wypasowych. Pod koniec 2018 r. było to o 5,62 ha więcej a obecnie, wespół z rolnikami, staramy się o możliwość wypasu na dodatkowych kilkudziesięciu hektarach murawy kserotermicznej!

Jak mówi przysłowie „Nie od razu Kraków zbudowano”. Powoli ale skutecznie dążymy do podstawowego celu: przywrócenia ekstensywnego wypasu owiec na całym Ponidziu!

To już jest koniec.

Tak, to już koniec naszego projektu. Za nami kilka lat przygody i spotkań z przyrodą Ponidzia.

Gdy sięgamy pamięcią wstecz, przed oczami stają nam wizyty w Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, pierwsze konsultacje, oczekiwanie na akceptacje projektu, radość z pomyślnych rozmów i pytanie – czy damy radę.

To nie był łatwy projekt.  

Zmieniała się kadra, wiele rzeczy musieliśmy się uczyć, popełnialiśmy błędy, ale… udało się.

Za nami spotkania z rolnikami, przełamywanie nieufności, rozmowy z władzami samorządowymi, budowanie infrastruktury turystycznej, konferencje międzynawowe spotkania z mieszkańcami Ponidzia i w miarę realizacji projektu – poczucie satysfakcji.

Obok pracy z rolnikami, mocną stroną zadania były działania popularyzatorskie w tym: warsztaty dla młodzieży, konne patrole, festyny ekologiczne, które sprawiły, że projekt był z każdym rokiem lepiej odbierany i z pewnością przyczyniły się do jego pozytywnego odbioru.

Trwałość projektu.  

W miarę upływu czasu zadawaliśmy sobie pytanie: co należy zrobić, aby nasze „żywe kosiarki” na trwałe wpisały się w krajobraz Ponidzia. Co zrobić, aby z trudem odzyskane murawy kserotermiczne nie znikły z naszego ekosystemu. Wydaje się, że oprócz wykreowania mody na zdrową żywność, a taką jest z pewnością jagnięcina, ważną rolę może odegrać rachunek ekonomiczny.

Hodowla owiec musi się po prostu opłacać. Stąd też nasze działania propagujące konsumpcję baraniny i próby kreacji marki „Jagnięcina z Ponidzia” muszą zakończyć się sukcesem.

Dziękujemy wszystkim z którymi mieliśmy przyjemność realizować projekt. Dziękujemy instytucjom, samorządom, rolnikom, pedagogom, naukowcom, stowarzyszeniom za często bezinteresowną pomoc, cierpliwość, rady i życzliwość.

Dziękujemy Komisji Europejskiej i Agendom Wykonawczym Programu LIFE+, samorządowi województwa Świętokrzyskiego i Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarski Wodnej.

A ponieważ przyroda Ponidzia czeka na pomoc…  spotkajmy się przy nowym projekcie.

V Platform Meeting polskich projektów LIFE.

W dniach 15-16 listopada 2018 r., w Busku-Zdroju miało miejsce V Platform Meeting projektów LIFE. Dwudniowa konferencja w formacie „open space” była okazją do wymiany doświadczeń i dyskusji na temat trudności związanych z wdrażaniem poszczególnych działań. W spotkaniu wzięło udział ponad 30 osób – pracowników różnych instytucji realizujących polskie projekty LIFE. Dyskutowano na tematy związane z bieżącą realizacją projektów oraz ich rozliczaniem pod względem formalnym i finansowym. Osobnym problemem jaki rozważano to trwałość projektów i działanie „After LIFE” – w tym sposoby takiego porozumienia się z beneficjentami i osobami realizującymi projekty aby kontynuowały działania ochronne, które już nie są finansowane ze środków Komisji Europejskiej. Ze swej strony mogliśmy się pochwalić wprowadzeniem na rynek marki „Jagnięcina z Ponidzia”, co będzie sprzyjać dochodowości hodowli owiec po zakończeniu projektu. Przejażdżka ciuchcią „Ponidzie” z Pińczowa do Umianowic było nie tylko okazją do pochwalenia się jedną z naszych atrakcji turystycznych, ale mogliśmy również zapoznać uczestników z obszarem, na którym będziemy realizować nasz kolejny projekt LIFE.

Spotkanie sieciujące z LIFE Pays Mosan i Kickoff Meeting w Brukseli.

Tworzenie sieci z innymi projektami LIFE jest działaniem, które przez Komisję Europejską zostało określone jako obligatoryjne. Współpraca międzyinstytucjonalna, wymiana doświadczeń i informacji ma na celu zdobycie cennej wiedzy merytorycznej i praktycznej pomagając Beneficjentom skutecznie realizować zaplanowane czynności. Sieciowanie dotyczy nie tylko projektów krajowych ale również zagranicznych. W związku z powyższym, w dniach 07-10.11.2018 wzięto udział w wyjeździe roboczym do Belgii, gdzie zapoznano się z efektami realizacji projektu LIFE Pays Mosan (07.11.2018) oraz w konferencji Kick-off Meeting (08-09.11.2018) inaugurującej projekty LIFE, które w br. otrzymały dofinansowanie na realizację, w tym projekt LIFE17 NAT/PL/000018 pn. Renaturyzacja śródlądowej delty rzeki Nidy.

Głównym założeniem projektu LIFE Pays Mosan jest przywrócenie naturalnych i półnaturalnych środowisk trawiastych w dorzeczu rzeki Mozy i jej dopływach, poprzez wypas owiec i kóz, obejmując rozległy obszar ponad 25 000 hektarów rozciągający się od msc. Marche-en-Famenne aż do Maastricht (Flandria-Walonia-Holandia). Beneficjentem koordynującym jest organizacja pozarządowa Natagora. Spotkanie prowadzone było jednak przez Współbeneficjenta – Naaturpunt odpowiedzialnego za część leżącą na pograniczu Flandrii, Walonii i Holandii.

Celem wizyty było zapoznanie się z przebiegiem realizacji projektu LIFE Pays Mosan oraz wymiana know how. Spotkanie rozpoczęło się w msc. Vroenhoven, przy granicy z Maastricht. Program wizyty zakładał: przedstawienie założeń projektu LIFE Pays Mosan, wizytacje na powierzchniach wypasowych we Flandrii, Walonii i Holandii oraz spotkanie z lokalnym rolnikiem, którego obowiązkiem jest zrównoważony wypas owiec i kóz.

W dniach kolejnych tj. 08-09.11.2018 r., w Brukseli, wzięto udział w konferencji Kick-off Meeting inaugurującej nowe projekty LIFE. Głównym celem spotkania było skrótowe zaprezentowanie projektów, które w br. otrzymały dofinansowanie Komisji Europejskiej oraz zapoznanie z osobami nimi zarządzającymi. Program spotkania obejmował wykłady przedstawicieli Komisji Europejskiej, w ramach których omówiono m.in. zmiany w projektach LIFE, rolę zewnętrznych monitorów projektów. Była również możliwość osobistego poznania opiekuna projektu z ramienia KE. Następnie uczestnicy zostali podzieleni na pięć grup tematycznych, w ramach których odbywały się prezentacje projektów i dyskusje. Omówiono politykę kontynuacji, replikacji i transferu wiedzy uzyskanej w ramach realizacji działań projektowych w ramach panelu.

Tematyka ostatniego dnia konferencji dotyczyła w szczególności ustaleń zawartych w umowie z Komisją Europejską (tzw. Postanowienia wspólne), wymagań dotyczących raportowania przebiegu realizacji projektu oraz panelu dyskusyjnego.